Palaisipan 4: Ano ang Akda?

Tinutukoy ng Unibersidad ng Pilipinas (UP) Diksiyonaryong Filipino (2010) ang salitâng “akda” bílang “anumang nilikha ng isang manunulat,” at “naipalathala o naipalimbag na likhang pampanitikan.”  Tatlong bagay kaagad ang maisasaalang-alang natin batay sa mga pakahulugang ito. Una, sa ulit-ulit na pagsailalim sa malikhaing proseso ng pagsulat—na karaniwa’y mahiwaga’t kayhirap magagap—nakagagawa ang manunulat ng isang akda,… Continue reading Palaisipan 4: Ano ang Akda?

Dasálin 32: Wisława Szymborska

Binabása natin ang mga liham ng mga patay na wari’y walang lakas na mga diyos, Ngunit mga diyos pa rin sa kabila noon, sapagkat nasusundan natin ang mga petsa. Batid natin ang mga utang na hindi na mababayaran. Maging ang mga balòng magpapakasal sa mga bangkay na may init pa. Kaawa-awang patay, napipiringang patay, Mapaniwalain,… Continue reading Dasálin 32: Wisława Szymborska

Dasálin 10: Meister Eckhart

O, siksik, liglig, umaapaw na kabanalang likás, Gabayan ako patungo sa Iyong landas Upang matunton ang Iyong talagang dunong. Buksan sa akin ang itinatanging pintungang May paanyayang makamit ko: ang matutuhang Umunawa nang marunong sa lahat ng likha; Magmahal kapiling ng mga anghel; mapalapít Sa Iyong Anak na tunay na nagkatawang-tao, Ang Panginoon naming si… Continue reading Dasálin 10: Meister Eckhart

Palaisipan 3: Ano ang Layon ng Pagtuturo ng Panitikan?

Kababasa ko lámang muli ng sanaysay ni Caroline Hau (2000) sa kaniyang tanyag na Necessary Fictions: Philippine Literature and the Nation 1946-1980, na tumalakay, sa isang bandá, sa naging pagpapahalaga ng nobela ni Amado Hernandez, ang Ibong Mandaragit (1969), sa paghubog sa kaisipan ng mamamayang inaasahang magkakaroon balang araw ng pagkatuto’t kabatirang makapagpapalaya sa kanila… Continue reading Palaisipan 3: Ano ang Layon ng Pagtuturo ng Panitikan?

Bagong Tula: Isang Tangkang Paglalagom sa Paggulang

May babala’t pangako ang taóng ito. Sa hula ng almanake, mungkahi Ang mangubli, ang maghunos-dili. Makabubuting pakalmahin ang Unggoy Sa kaibuturan [ang senyal ng aking taon], Pigilin muna itong lumambi-lambitin Sa mga sanga-sanga ng sapalaran. Parang nagpapaalaala noon na dahan- Dahanin ang lahat sa kabila ng kagyat Na pangangailangang tapusin ang taon Ding pagdadalubhsa’t pagsusunog… Continue reading Bagong Tula: Isang Tangkang Paglalagom sa Paggulang

Published
Categorized as Tula

Palaisipan 2: May Áral ba ang Panitikan?

Oo. Lalo pa ang talagang mahuhusay, mapagbagong-málay, at makayanig-daigdig na panitikan. Kung naniniwala kang tulad ko na ang bawat pagbabasá ay isang transaksiyon sa pagitan ng manunulat at ng mambabása, natural na umaasa ka, bílang mambabása, sa iyong bawat pagbabasá, na may mapupulot ka man lámang na kung anong mahalaga [o pagpapahalaga] sa nabása. Mga… Continue reading Palaisipan 2: May Áral ba ang Panitikan?

Palaisipan 1: Bakit Hindi Dapat Tinatanong ang Awtor Hinggil sa Ibig Sabihin ng Akda?

Ang totoo, maaari naman talagang tanungin ang awtor hinggil sa ipinababatid na ideya o kislap-diwa ng kaniyang akda. Ngayong mga panahong ito ng pag-iral ng social media, napakadali na nitong gawin. Nangyayari na ito ngayon, dulot ng kabaguhan sa kurikulum sa batayang edukasyon, at lalo dahil sa pagkakapakilala sa senior high school ng asignaturang 21st… Continue reading Palaisipan 1: Bakit Hindi Dapat Tinatanong ang Awtor Hinggil sa Ibig Sabihin ng Akda?

Dasálin 9: Francisco Arcellana

Ipinid ang mga nangakabukas, Panginoon.Buksan ang mga nangakasara. Lahat ng malaong biniyayaan, papagbahagiin.Lahat ng malaong nagbahagi, papagtanggapin.Lahat ng malaong malayô, papaglapitin.Lahat ng malaong malapít, papagwalayin. Hayaang mahangal ang marurunong, Panginoon.At hayaang kamanghaan ang mga hangal.Papagtibayin ang malaong ipinagpapaluwat, Panginoon.Loobin ang hindi natupad.

Dasálin 31: Jellaludin Rumi

Ito ang pag-ibig: pumagaspas hanggang langit,Sa bawat sandali, sumipak ng daang lambong;Sa unang pagkakataon, bumitaw sa hininga—Sa unang hakbang, itakwil ang mga paa. Ang kaligtaan ang daigdig, ang makita lámangYaong ang sarili lámang ang nakatutuklas.Wika ko, “Binabati kita, Puso, sa paglahokSa katipunan ng mga mangingibig, sa pagsipat Sa yaong naaabot ng tanaw, sa pagtaluntonSa landas… Continue reading Dasálin 31: Jellaludin Rumi

Dasálin 8: Awit para sa Lakas-Loob mula sa mga Papago

Sa aking mangkok lumulutang Ang maningning na pagkaliyo Ang kumukulong pagkalango. May mga ipo-ipong Naghahaligi sa ating mga ulunan– Hinihigop din sila ng aking mangkok. Isang dakilang pusòng oso, Isang dakilang pusòng banog, Isang dakilang pusòng lawin, Isang dakilang uli-uli— Lahat ito’y naghahalo Sa aking abang mangkok. Ngayon, iinom ako mula rito.